Η αρθροπλαστική είναι η χειρουργική επέμβαση κατά την οποία οι φθαρμένες επιφάνειες μιας άρθρωσης αντικαθίστανται με ειδικά εμφυτεύματα. Εφαρμόζεται κυρίως σε προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα ή σε άλλες παθήσεις που προκαλούν έντονο πόνο, δυσκαμψία και σημαντικό περιορισμό της κίνησης και της καθημερινότητας.
Η απόφαση για αρθροπλαστική λαμβάνεται όταν η συντηρητική θεραπεία – όπως η φαρμακευτική αγωγή, η φυσικοθεραπεία, η τροποποίηση δραστηριοτήτων και οι ενδαρθρικές θεραπείες – δεν προσφέρει πλέον ικανοποιητική ανακούφιση. Δεν βασίζεται μόνο στην ακτινογραφία, αλλά κυρίως στην ένταση του πόνου, στον λειτουργικό περιορισμό, στην ποιότητα ζωής και στους προσωπικούς στόχους του ασθενούς.
Ο Δρ Ιωσήφ Γαβριηλίδης, Ορθοπαιδικός Χειρουργός – Αθλητίατρος στη Θεσσαλονίκη, σχεδιάζει κάθε επέμβαση εξατομικευμένα. Η αναλυτική προεγχειρητική αξιολόγηση, η σωστή επιλογή εμφυτευμάτων, η ακριβής χειρουργική τεχνική και το οργανωμένο πρόγραμμα αποκατάστασης αποτελούν βασικά στοιχεία μιας ολοκληρωμένης θεραπευτικής προσέγγισης.
Στόχος της αρθροπλαστικής δεν είναι απλώς η αντικατάσταση μιας φθαρμένης άρθρωσης. Είναι η ουσιαστική μείωση του πόνου, η βελτίωση της κινητικότητας και η επιστροφή του ασθενούς σε μία πιο ανεξάρτητη και δραστήρια καθημερινότητα.
Το ρομποτικό σύστημα δεν πραγματοποιεί αυτόνομα την επέμβαση. Αποτελεί προηγμένο εργαλείο σχεδιασμού, πλοήγησης και ελεγχόμενης εκτέλεσης, το οποίο λειτουργεί πάντοτε υπό τον πλήρη έλεγχο του ορθοπαιδικού χειρουργού.
Η προετοιμασία για μία αρθροπλαστική αρχίζει με την ολοκληρωμένη αξιολόγηση της άρθρωσης και της γενικής υγείας του ασθενούς. Περιλαμβάνει κλινική εξέταση, ακτινογραφίες και, όταν απαιτείται, πρόσθετο απεικονιστικό έλεγχο. Παράλληλα αξιολογούνται παράγοντες όπως η καρδιολογική κατάσταση, τα φάρμακα, το σωματικό βάρος, η μυϊκή δύναμη και η ασφάλεια του σπιτιού μετά την επέμβαση.
Κατά την επέμβαση αφαιρούνται οι κατεστραμμένες αρθρικές επιφάνειες και τοποθετούνται ειδικά εμφυτεύματα από υλικά σχεδιασμένα για αντοχή και ομαλή κίνηση. Η επιλογή της τεχνικής και των εμφυτευμάτων γίνεται εξατομικευμένα, ανάλογα με την ανατομία και τις ανάγκες του ασθενούς.
Η κινητοποίηση συνήθως ξεκινά νωρίς, με την καθοδήγηση της ιατρικής και φυσικοθεραπευτικής ομάδας. Η αποκατάσταση περιλαμβάνει προοδευτική βάδιση, ασκήσεις κινητικότητας και ενδυνάμωσης, φροντίδα του τραύματος και μέτρα πρόληψης επιπλοκών. Ο ρυθμός επιστροφής στις καθημερινές δραστηριότητες διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Η απόφαση βασίζεται στον πόνο, στη δυσκαμψία, στον περιορισμό της καθημερινότητας, στα απεικονιστικά ευρήματα και στην αποτυχία της κατάλληλης συντηρητικής θεραπείας. Η ηλικία από μόνη της δεν αποτελεί το μοναδικό κριτήριο.
Συνήθως απαιτούνται ακτινογραφίες της άρθρωσης, γενικός προεγχειρητικός έλεγχος και αξιολόγηση των φαρμάκων και των συνοδών παθήσεων. Σε ρομποτικά υποβοηθούμενες τεχνικές μπορεί, ανάλογα με το σύστημα, να απαιτηθεί ειδική αξονική τομογραφία για τον τρισδιάστατο σχεδιασμό.
Η κινητοποίηση αρχίζει συνήθως νωρίς, με τη βοήθεια φυσικοθεραπευτή και κατάλληλου βοηθήματος βάδισης. Το ακριβές πρόγραμμα εξαρτάται από την άρθρωση, τη χειρουργική τεχνική και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.
Η βελτίωση είναι σταδιακή και μπορεί να συνεχίζεται για αρκετούς μήνες. Η συνέπεια στις ασκήσεις, η μυϊκή κατάσταση πριν από την επέμβαση και η γενική υγεία επηρεάζουν σημαντικά τον ρυθμό της αποκατάστασης.
Όπως σε κάθε χειρουργική επέμβαση, υπάρχουν πιθανοί κίνδυνοι, όπως λοίμωξη, θρόμβωση, δυσκαμψία, νευρικός τραυματισμός ή προβλήματα των εμφυτευμάτων. Η προεγχειρητική προετοιμασία, η σωστή τεχνική και η παρακολούθηση συμβάλλουν στη μείωσή τους.
Όταν ο πόνος περιορίζει τη ζωή, χρειάζεται μία ολοκληρωμένη και ειλικρινής αξιολόγηση.
Η αρθροπλαστική δεν αποτελεί την πρώτη επιλογή για κάθε πόνο στο γόνατο ή στο ισχίο. Όταν, όμως, η φθορά της άρθρωσης είναι προχωρημένη και οι συντηρητικές θεραπείες δεν επαρκούν, μπορεί να προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση και σημαντική βελτίωση της καθημερινής λειτουργικότητας.
